Ponad 39 mln zł na wsparcie osób z niepełnosprawnościami na Podkarpaciu

Województwo podkarpackie konsekwentnie rozbudowuje system wsparcia osób z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunów, opierając go na rozwiązaniach, które mają nie tylko charakter instytucjonalny, ale przede wszystkim praktyczny. Kluczową rolę odgrywa tu program „Centra opiekuńczo-mieszkalne”, który w regionie rozwija się dynamicznie od 2020 roku. Łączne nakłady na jego realizację sięgają już ponad 36,5 mln zł, a wraz z innymi działaniami wsparcie przekracza 39 mln zł.

Jak podkreśla wojewoda podkarpacki Teresa Kubas-Hul, polityka społeczna pozostaje jednym z fundamentów działań państwa, a inwestycje w opiekę nad osobami potrzebującymi mają wymiar długofalowy i systemowy. W praktyce oznacza to budowę sieci miejsc, które mają zapewniać bezpieczeństwo, stabilność i codzienną pomoc osobom z niepełnosprawnościami w stopniu umiarkowanym i znacznym.

Centra, które zmieniają model opieki

Program „Centra opiekuńczo-mieszkalne” opiera się na dwóch filarach. Pierwszy obejmuje tworzenie i wyposażenie placówek, które oferują zarówno pobyt dzienny, jak i całodobowy. Drugi dotyczy finansowania bieżącej działalności już funkcjonujących ośrodków.

W założeniu centra mają być czymś więcej niż tylko miejscem opieki – to przestrzeń codziennego funkcjonowania w warunkach dostosowanych do potrzeb zdrowotnych i społecznych uczestników. W praktyce oznacza to większą samodzielność osób z niepełnosprawnościami oraz odciążenie ich rodzin, które często przez lata sprawują intensywną opiekę.

Od 2020 roku do programu przystąpiło 15 jednostek samorządu terytorialnego, w tym m.in. gminy Dębica, Rzeszów, Stalowa Wola, Trzebownisko czy Lubaczów, a także powiaty jarosławski i niżański. Część inwestycji nadal jest w realizacji – ostatnie mają zostać zakończone w 2027 roku.

Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że w regionie funkcjonuje już 14 takich centrów, a kolejne są w przygotowaniu. Nowe placówki mają zostać uruchomione m.in. w Świętoniowej w gminie Przeworsk oraz w Stalowej Woli, co zwiększy dostępność usług w regionie.

Rosnąca sieć wsparcia i konkretne liczby

Skala finansowania programu robi wrażenie – tylko w ramach modułu inwestycyjnego na Podkarpaciu przeznaczono ponad 36,5 mln zł. Do tego dochodzą środki na bieżące funkcjonowanie placówek, które w kolejnych latach również przekraczają wielomilionowe wartości.

W 2026 roku łączny budżet programu „Centra opiekuńczo-mieszkalne” wyniesie ponad 22,8 mln zł. W podkarpackich placówkach dostępnych będzie łącznie 304 miejsc, w tym 195 dziennych i 109 całodobowych. To liczby, które pokazują, że system stopniowo przestaje mieć charakter punktowy, a zaczyna tworzyć realną sieć wsparcia.

Opieka wytchnieniowa – ulga dla rodzin

Równolegle rozwijany jest program „Opieka wytchnieniowa”, który odpowiada na potrzeby opiekunów osób z niepełnosprawnościami. Jego istotą jest zapewnienie czasowego zastępstwa w opiece, tak aby rodziny mogły odpocząć, zadbać o zdrowie czy załatwić codzienne sprawy.

Program finansowany jest w całości z Funduszu Solidarnościowego, co oznacza brak konieczności wkładu własnego samorządów. Wsparcie realizowane jest zarówno w formie dziennej, jak i całodobowej, z jasno określonym limitem godzin i dni w roku.

Zainteresowanie programem jest duże – tylko w formule dziennej uczestniczy w nim 122 gminy i powiaty, a w całodobowej 28 jednostek samorządu terytorialnego. Łączne środki przekraczają 16 mln zł rocznie.

System, który ma działać długofalowo

Jak podkreślają przedstawiciele administracji rządowej, oba programy – „Centra opiekuńczo-mieszkalne” i „Opieka wytchnieniowa” – nie są działaniami doraźnymi, lecz elementem budowania trwałego systemu wsparcia.

W praktyce oznacza to próbę pogodzenia dwóch perspektyw: potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin, które często pozostają poza systemem profesjonalnej pomocy przez lata. Rozbudowa infrastruktury opiekuńczej ma ten stan stopniowo zmieniać.

Podkarpacie, które w ostatnich latach konsekwentnie rozwija sieć COM-ów, staje się jednym z regionów, gdzie model ten jest wdrażany na największą skalę. Czy przyniesie to trwałą zmianę w jakości życia mieszkańców? Odpowiedź na to pytanie będzie można ocenić dopiero w kolejnych latach, wraz z rozwojem kolejnych placówek i realnym doświadczeniem ich użytkowników.

źródło: PUW Rzeszów